czwartek, 30 maja 2013

"Cywilizacja komunizmu" Leopold Tyrmand

Autor: AGNIESZKA DORSZ o 08:46

Wydawnictwo: MG , Marzec 2013
ISBN: 978-83-7779-135-6
Liczba stron: 272 
 kategoria: publicystyka literacka i eseje
0cena : 6/6
 
"Życie w komunizmie jest piekłem, ale nie dla wszystkich. Jest piekłem dla ludzi dobrej woli. Dla uczciwych. Dla rozsądnych. Dla chcących pracować z pożytkiem dla siebie i dla innych. Dla przedsiębiorczych. Dla tych, którzy chcą rozwijać, wzbogacać, pomnażać, lepiej, wydajniej, ładniej. Dla wrażliwych. Dla prostolinijnych  i skromnych. Natomiast dobrze prosperują w komunizmie głupcy, niedostrzegający własnej marności i śmieszności. Doskonale powodzi się służalcom, oportunistom i konformistom..."

Leopold Tyrmand, pseud. Jan Andrzej Stanisław Kowalski (ur. 16 maja 1920 w Warszawie, zm. 19 marca 1985 w Fort Myers na Florydzie) – polski pisarz i publicysta, popularyzator jazzu w Polsce. Leopold Tyrmand urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. 
 
 Jestem dzieckiem stanu wojennego, a raczej jego ostatnich dni życia, więc lata w systemie socjalizmu czy komunizmu (jak zwał, tak zwał) są poza zasięgiem mojej pamięci. Nie pamiętam stania w kolejkach, pustych półek, pasty do zębów, która nie czyściła czy wielkiej uciechy ludzi, gdynastępował zrzut zapasów papieru toaletowego.
 
Znam tylko opowiadania o podsłuchach prywatnych rozmów obywateli.  Zawsze chętnie dowiem się czegoś nowego o tym okresie. Czy rzeczywiście  był taki straszny, zakłamany i obłudny . Czy patos i propaganda naprawdę była tak wielka?
 
A skąd się tego dowiedzieć, jak nie z książek. Oscylując od książek historycznych, które często bywają stronnicze warto sięgnąć po wspomnienia kogoś , kto się spotykałał, żył i zderzał się z socjalistyczną rzeczywistością na co dzień.
Dlatego sięgnęłam po "Cywilizacja komunizmu" Leopolda Tyrmanda. 

Nie jest to literacka fikcja , a pamflet. Pisarz wybrał ten rodzaj formy, gdyż uznał, że poprzez nią najkorzystniej, najbardziej dobitnie i prawdziwie wyrazi swoje uczucie do tego systemu, którego z głębi serca nienawidził, gardził nim i uważał, że komunizm, to największa plaga ludzkości.
 
Ja po przeczytaniu tej pozycji jestem skłonna się przychylić do opinii  autora. Bo czy to normalne, żeby ludzi zaklasyfikować do danej   klasy społecznej, ze względu na to czy ojciec był robotnikiem czy inteligentem lub czy to normalne, by nakładać nieadekwatne do przewinień kary na przedsiębiorców, którzy chcą coś robić, byle zniszczyć inicjatywę prywatną.

Z opowiadań mojej matki wiem, że gdy podczas rozmów z tatą w słuchawce często słyszała "rozmowa kontrolowana"

"Pewien Czech powiedział: "tylko w komunizmie telefon jest naprawdę publiczną instytucją. Każdy , kto rozmawia przez telefon może być pewny, że rozmowa nie należy tylko do niego, lecz staje się własnością społeczeństwa".

Tyrmand piszę, czemu posłuch był tak ważny. Ponieważ by wykryć, tych którzy nienawidzą systemu, czyli było to 99% społeczeństwa. Czemu tak więc podsłuchiwało się wszystkich? Działo się tak dlatego, że ten 1% to mogą być zakłamani, ukryci konspiranci.

Pisarz piszę o trudach, znojach, paranojach życia Polaków. On sam, który uciekł z komunistycznego życia i poznał  amerykański styl życia,zastanawia się, jak można ludziom wpoić przeświadczenie, że komunizm jest tak potrzebny. Wpajało się to już od urodzenia dzieciom. Kobiety poprzez propagandowe głoszenie równouprawnienia przejmowały pracę przeznaczoną do tej pory wyłącznie dla mężczyzn. Następnie według autora straciły one swoją kobiecość. Były sfrustrowane, co się przenosiło na życie rodzinne.Taka mała dygresja z mojej strony- dobrze, że Tyrmand nie dożył chwil obecnych, gdyż tak kwestia się nie zmieniła. Teraz kobiety też jeśli chciałyby się poświęcić domowi, dzieciom kosztem rozwoju zawodowego, to po prostu muszą pracować, by żyć. Frustracja płci pięknej nie zmalała, a raczej narasta z każdym kolejnym dniem.

Ciekawym zagadnienie poruszanym przez pisarza jest także rola jaką pełni taka instytucja jak poczta. Tyrmand określa, że ludzie tłoczą się w placówkach pocztowych, a pracownicy z racji "umundurowania" czują wyższość na masą.
Jeśli się obejrzymy wokół siebie zauważymy pozostałości tych kolejek na poczcie. Starsze pokolenie, nie jest w stanie ogarnąć nowych możliwości jakie daje im postęp technologiczny (bo jednak twarz w okienku , to twarz , a nie maszyna).

Innymi niemniej ważnymi kwestiami, które drażniły, dręczyły i bolały twórcę "Cywilizacji komunizmu " było kwestia usilnego dążenia władz do izolacji obywateli od możliwości wyjazdu, poznania i nauki poza granicami kraju. Wpajano Polakom jak to Zachód jest zły, podstępny i mami korzyściami,a  chcę tylko Polaka usidlić i upodlić.

Książka jest skarbnicą wiedzy. Wiedzy przed duże W . Podanej w formie, która sprawia, że ja , jako czytelniczka śmiałam się z absurdów życia codziennego, ale także żal mnie było tych ludzi. Szczególnie tych młodych ludzi, którym ograniczało się prawo i dostęp do wszystkiego. Niektórzy to wykorzystali i obecnie rządzą Polską i mną poniekąd. Lecz większość była skazana na zmarnotrawienie swojego wewnętrznego potencjału i wszystkiego tego, co mogło wyjść na dobre przyszłemu pokoleniu.

Jest to na pewno książka , którą trzeba czytać w skupieniu. Mnie najmniejszy harmider wybijał z rytmu i traciłam wątek. Język, którego używa autor tego wymaga, ale daje coś w zamian- wielką przyjemność i chyba o to chodzi. Doceńmy to, co teraz mamy, bo inni mieli gorzej, zdecydowanie gorzej.
 
Wyzwanie : Polacy nie gęsi....

4 komentarze:

Ola pisze...

Mam w planach:)

Magda K-ska pisze...

Świetna, ja w ogóle jestem zakochana w Tyrmandzie, choć jak dotąd nic nie przebiło "Złego". Ale podoba mi się jego cynizm, ironia i wszechobecny komentarz.

Alice booksloovers pisze...

Jestem ciekawa tamtych czasów, a skupic sie moge i potrafie wiec nic nie stoi na przeszkodzie przeczytania tej ksiazki :_

Agnieszka Perzka pisze...


Ciekawa recenzja. Bardzo chcę poznać twórczość Tyrmanda, tylko właśnie ten harmider często panujący u mnie w domu odciąga mnie
od sięgnięcia po bardziej ambitną i wymagającą spokojnego czytania literaturę:)

Prześlij komentarz

 

    Figlarne czytanie Template by Ipietoon Blogger Template | Gadget Review