wtorek, 2 lipca 2013

"Mistyka kobiecości" Betty Friedan

Autor: AGNIESZKA DORSZ o 10:59

tłumaczenie: Agnieszka Grzybek
tytuł oryginału: The Feminine Mystique
wydawnictwo: Czarna owca
data wydania: wrzesień 2012 (data przybliżona)
ISBN: 978-83-7554-611-8
liczba stron: 520
kategoria: publicystyka literacka i eseje
ocena: poza skalą

Koniecznie chciałam odnaleźć owo kobiece spełnienie, które jakoś umknęło mojej matce, i najpierw zrezygnowałam ze stypendium na badania w dziedzinie psychologii, a potem nawet z pracy dziennikarskiej. Oddałam się egzystencji pani domu z przedmieść, która w tamtych czasach stanowiła przedmiot powszechnego pożądania.

Czym jest właściwie jest kobiecość? Jaka jest rola kobiety? Czy kobieta powinna pracować zawodowo czy bezgranicznie poświęcić się na wychowaniu potomstwa?
Takie pytanie coraz częściej można usłyszeć z każdej strony światopoglądowej . I z prawej i z lewej. Odpowiedzi są różne. W zależności od argumentów i tzw. "punktu siedzenia".  
Od czasu do czasu w polskim społeczeństwie rola kobiety jest zrównana do ogólnonarodowych dysput. Dzieję się tak zazwyczaj w momentach, gdy kobieta, zajmująca wysokie stanowisko służbowe np. minister sporty Anna Mucha spodziewała się dziecka. Pamiętam, jak wówczas toczyły się liczne rozmowy i to często między samymi kobietami. Zadawano pytanie,  czy błogosławiony stan zmusza kobietę do zwolnienia tempa, a najlepiej , by było żeby ze względu na ciąże  porzucić pracę, chęć samorealizacji i zakopać się w domu pod stertą pieluch.

Odnoszę wrażenie, że kiedyś nasze matki, zyły w czasach PRL-u i godziły rodzinę i macierzyństwo. Wręcz system oczekiwał od kobiet, że w myśl "Pomożecie. Pomożemy" , kobiety zaangażują się w budowe socjalistycznego dobra. 

Dla nas europejczyków, to kobiety w Stanach Zjednoczonych są wolne, samowystarczalne i nie podlegają stereotypowemu szufladkowaniu , jak w naszym kraju. Ale nie zawsze tak było. Na poparcie mojego stwierdzenia podpieram się książką, która zmieniła świat. Jest to książka legenda , napisana przez jedną z kluczowych postaci ruchu kobiecego w USA - Betty Friedan.

Betty Frieman wydała "Mistykę kobiecości" w 1963 roku. Opisuje ona kobiety, ich rolę, ich sposób bycia, myślenia, kształcenia, w czasach, gdy postać kobiety równała się słowom -matka, żona, gospodyni domowa, podpora i strażniczka domowego ogniska. W ówczesnych czasach kształcenie kobiet koncentrowało się na wyrobieniu w przyszłych żonach, matkach , gospodyniach tylko nawyk ciekawego wysłowienia się w towarzystwie. Nie kształtowało się samodzielnych jednostek, które miałyby wybór- albo zostać w domu, albo podążać swoją, samodzielną drogą , dążyć do celu, stworzyć coś nowego niezależnie od mężczyzn. 

Kobiety w latach 50-stych borykały się z problemami pustki, samotności, nadmiaru czasu. Ciągle dążyły do perfekcji, jednocześnie pogrążając się coraz bardziej w niemocy. Nie wiedziały , co jest przyczyną takiego stanu. Licznie odwiedzały psychoanalityków, szukając sensu swego działania. Pisarka udowadnia, że kobiety, które zajmowały się domem częściej ulegały działaniom marketingowym , wypełniając nadmiar wolnego czasu zakupami. Gospodynie wmawiały sobie, że jeśli zakupią nowy gadżet do domu,to  te im pomogą jeszcze lepiej spełniać swoje domowe obowiązki.
Cała Ameryka , była dumna z takiej postawy kobiet. Mówiono o historycznej wadze takiej postawy.  Kobiety, które stanowiły trzon domowego ogniska i często czekały z białą chusteczką na powrót swoim mężów z frontu były uznawana za chlubę kraju. Większość z nich już nie miały o sobie tak pochlebnych opinii. Pragnęły więcej, tylko czego...Aż tu nagle , jak w lustrze zobaczyły swój lęk, frustracje, bezsens i wstyd, za to , że tak się czują.

Ale właściwie skąd się wziął pomysł na napisanie tej książki przez działaczkę. Otóż książka wyrosła z doświadczenia . Friedan także była taką sfrustrowaną gospodynią domową. Sama zrezygnowała z kariery zawodowej , by dać się wcisnąć w ciasne ramy, przez kulturową maszynerię, która pouczała niewiasty, jakie  jest ich przeznaczenie. Jeśli kobiety porzucały drogę kury domowej, to były nazywane przez konserwatywną cześć społeczeństwa neurotyczkami, zazdrośnicami o penisa i kazali im się z tego stanu leczyć.

Mistyka kobiecości dostała ode mnie taką wysoką notę dlatego, że nie jest to pozycja filozoficzna. Jej treść jest oparta na realiach społecznych, napisana językiem , który opisuję sytuację tu i teraz. Jest to książka szokująca, prawdziwa, bardzo współczująca zagubionym Amerykankom. Pisarka piszę konkretnie, wprost, ale nikogo nie ocenia. Nie próbuje narzucić swojego światopoglądu

Jedynie , co można zakwalifikować do oceny jest postawa amerykańskiego patriotyzmu. Autorka stanowczo wyraża swój sprzeciw niemożności wyboru kobiet, co chcą zrobić ze swoim życiem. Twierdzi , że USA obiecała prawo do poszukiwania szczęścia, realizacji marzeń , i przejawiania wolności , a dyskryminacja kobiet jest powszechna i jest niegodna amerykańskiej demokracji. A brak demokracji, to cywilizacyjna porażka.

Mistyka kobiecości pierwszą okładkę miała w kolorze czerwonym. Miała bić po oczach niczym alarm. Stała się ona bestsellerem i wywołała konsternacje wśród Amerykanek, które po drugiej wojnie światowej sprowadzono do roli kur domowych.
Dodatkowo pozycja ta została uznana przez konserwatywny magazyn "Human Events" za jedną z dziesięciu najbardziej szkodliwych książek XIX i XX wieku. .
Konserwatyści uważały tę książkę za szkodę wyrządzoną patriarchalnemu społeczeństwu i zakłócanie naturalnej kobiecej natury.

Betty Friedan tym feministycznym wywodem stała się postacią kontrowersyjną. Przez działaczy prawicowych uważana  za niszczycielkę wartości rodzinnych, przez wiele feministek oskarżana o homofobię. Była aktywna do dnia swojej śmierci (w 2006 roku) . Angażowała się w walkę prawa do aborcji, równość na rynku pracy, o parytety, oraz o zmiany w Konstytucji.

Jest to nie zwykła książkę i jako podsumowanie pozwolę sobie zacytować

Mistyka kobiecości to klasyka feminizmu liberalnego. Friedan dowodzi, że kobiety to przede wszystkim jednostki, które mniej niż mężczyźni  mają prawo dążyć do samorealizacji w sferze publicznej. Masowe zamknięcia kobiet w domach to gotowy przepis na frustrację i nerwice, a przy tym absurdalne marnotrawstwo ludzkiego potencjału. Ta książka powstała pół wieku temu w Ameryce, ale warto do niej wrócić tu i teraz, bo aktywizacja zawodowa kobiet pozostaje wielkim wyzwaniem polityki społecznej w Polsce i w Europie.
Małgorzata Fuszata

Polecamy Mistykę kobiecości wszystkim, którzy uważają, że miejsce kobiety jest w domu, bo tak chce natura. I wszystkim, którzy uważają feminizm za dziwactwo niedotyczące zwyczajnych kobiet. Ale polecamy ją także tym z Was, które- i którzy- wiedzą, że jest inaczej. To książka, od której zaczął się wielki zryw i wielka zmiana.
Magdalena Środa

Ja ze swej strony tez bardzo polecam!!!!

Książkę kupicie tu - WYDAWNICTWO CZARNA OWCA

Książka bierze udział w wyzwaniu POD HASŁEM


4 komentarze:

Kulturalna pisze...

jak poleca panin prof Środa to biorę w ciemno :) http://qltura.blogspot.com

Książkowe zauroczenie pisze...

Ja również bardzo cenię prof. Środę.

Ola pisze...

Przekonałaś mnie, że to ciekawa pozycja:)

awiola pisze...

Mnie również przekonałaś. Ciekawi mnie ta publikacja.

Prześlij komentarz

 

    Figlarne czytanie Template by Ipietoon Blogger Template | Gadget Review